ШЫҰ мүше мемлекеттердің басшылары бас қосты

Шанхай ынтымақтастығы ұйымы биыл ширек ғасырлық межені еңсерді. Бес елдің бірлесуінен басталған ұйым бүгінде жер-жиһан халқының жартысына жуығын қамтыған үлкен құрылымға айналды. Бастапқыдағы басты бағдар – қауіпсіздікті қызғыштай қору болса, қазір әлемді алаңдатқан әртүрлі мәселелер күн тәртібіне шығып отыр. Иә, Бішкектегі басқосу дүниедегі ахуал теңіздей тербеліп тұрған қазіргі шақта ұйым елдерінің ортақ ұстанымы мен алдағы бағытын айқындайтын маңызды алаң болмақ.

Әйтсе де біздің Ұйым құрылған сәттен бері әлем айтарлықтай өзгерді. Көз алдымызда халықаралық қатынастардың жаңа жүйесі қалыптасып жатыр. Бірігуден гөрі жікке бөліну, ынтымақтастық ниетінен гөрі геосаяси бақталастық басым түсіп, мүдделер теңгерімін іздеудің орнына араздық өршіп барады. Өзара сенімге селкеу түсті. Онсыз ең мықты халықаралық институттардың өзі бірте-бірте сын-қатерлерге төтеп беру қабілетінен айырылады. Осы орайда, біздің Ұйымның маңызы арта түседі.

Қазір әлемдегі саяси күштердің арақатынасы өзгеріп жатыр. Осындай кезеңде ШЫҰ халықаралық деңгейдегі ықпалын күшейтуге ұмтылып отыр. Ұйымда барлық шешім консенсус негізінде қабылданады. Бір мемлекеттің ұстанымы өзгелерге міндеттелмеуі тиіс. Сондықтан ШЫҰ сияқты алаңдардың әлемдік саясаттағы маңызы алдағы уақытта арта түседі деп ойлаймын.

Еуразия құрлығындағы стратегиялық тұрақтылық және сенім шаралары бойынша министрлер деңгейіндегі ШЫҰ конференциясын өткізу қажет деп санаймыз. Аталған іс-шараның күн тәртібінде әскери тәуекелдерді азайту, қарулану жарысын тежеу және қауіпті оқиғалардың алдын алу мәселесін талқылауға болады. Әсіресе қарулы қақтығыстардың салдары көбіне әскери іс-қимыл аймақтарынан тысқары жерді шарпып, халықаралық нарықтарға, коммерциялық кеме қатынасына, орнықты энергетикалық және көлік байланыстарына нұқсан келтіріп жатқаны алаңдатады.

Қауіпсіздік болған жерде инвестиция көп келеді. Инвестиция болған жерде даму болады. Және бұл үлкен нарық. Қазақстан үшін бұл көлік-логистика, азық-түлік, энергетикалық қауіпсіздік Қазақстанның алға шығарған іс-шаралары.

Қазақстан ШЫҰ-ның кең ауқымды сауда-инвестициялық кеңістігі қалыптасқанын қалайды. Кедергілері мейлінше аз, цифрлық процедуралар мен көлік-логистикалық байланыстары дамыған орта құрып, уағдаластықтардан нақты бастамаларға көшу керек деп санаймыз. Пилоттық жоба ретінде индустриялық консорциумдар тетігін енгізуді ұсынамыз. Бұл мемлекеттерге басқа қатысушыларды күтпей-ақ, пісіп-жетілген жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Еліміз көлік саласындағы бастамаларды Шанхай ынтымақтастық ұйымы аумағында ілгерілетуге әзір. Ол үшін кеден рәсімдерін цифрландырып, электрондық құжаттарды өзара тану, «жасыл дәліз» қағидатын және басқа да заманауи тетіктерді қолданған жөн. Бұл ретте ШЫҰ Бірыңғай транзит цифрлық платформасын құру тиімді тәсіл болар еді. Құқықтық-нормативтік базаны нығайту үшін Шанхай ынтымақтастық ұйымының 2035 жылға дейінгі Көлік байланысы стратегиясын әзірлеп, қабылдауды ұсынамыз.

Саммит қорытындысы бойынша елдер басшылары 30-ға жуық құжатқа қол қойды. Ең сүбелісі - Бішкек декларациясы. Ал төрағалық міндеті енді Пәкістан еліне өтеді. Сондықтан саяси бірлестікке мүше 10 елдің жалауы келер жылы Исламабадта желбіремек.